Clusterkolven of power pumping bij lage melkproductie
Clusterkolven, ook wel power pumping genoemd, wordt gebruikt bij een lage melkproductie. De techniek bootst het clusteren van een baby na: vaker drinken of kolven, met korte pauzes ertussen.
Een baby die clustert, geeft het lichaam meerdere keren het signaal dat er meer melk nodig is. Met clusterkolven probeer je dat na te bootsen met een borstkolf.
Het doel van clusterkolven is niet dat je tijdens zo’n sessie direct zoveel mogelijk milliliters kolft. Het doel is vooral om je lichaam extra prikkels te geven om meer melk aan te maken.
Clusterkolven werkt het best als aanvulling op regelmatig voeden of kolven verspreid over 24 uur. Eén power pump-sessie per dag kan helpen als extra prikkel, maar vervangt niet het goed en vaak legen van de borst.
Twijfel je of je kolf goed werkt, of voelen je borsten na het kolven nog vol aan? Controleer dan eerst de pasvorm van je borstschild, het vacuüm van je kolf en je kolfroutine.
Op deze pagina lees je verschillende technieken voor clusterkolven. We bespreken ook een lagere melkproductie door ovulatie, menstruatie of een nieuwe zwangerschap.
Welke clusterkolf-techniek kun je gebruiken?
Er zijn verschillende technieken voor clusterkolven. De ene methode kan beter bij je passen dan de andere.
Gebruik bij voorkeur een dubbelzijdige elektrische borstkolf. Je kunt ook één borst kolven terwijl je baby aan de andere borst drinkt. Zo wek je vaak makkelijker een toeschietreflex op.
Zet de borstkolf op een plek in huis waar je vaak langskomt. Zorg dat je kolfspullen klaarstaan, zodat je makkelijk kunt starten. Je kunt hiervoor je eigen elektrische borstkolf gebruiken. Er zijn ook borstkolven met een speciaal power pump-programma, zoals de Ardo Alyssa en Horigen Elody.
Techniek 1: kort kolven verspreid over de dag
Bij deze techniek kolf je meerdere keren kort op een dag. Deze manier lijkt het meest op het idee van clusteren: vaak een korte prikkel geven, verspreid over de dag.
Zo werkt techniek 1
- Kolf 5 tot 10 minuten per keer. Dat kan bijvoorbeeld elke keer dat je langs de kolf loopt.
- Kolf niet langer dan 45 minuten achter elkaar.
- Stop met kolven als het je gaat irriteren.
- Probeer ongeveer 10 korte kolfsessies per dag in te lassen.
Je hoeft niet na elke korte sessie een schone kolfset te gebruiken. Je hoeft de flessen ook niet steeds tussendoor te wassen en de melk niet na elke sessie direct in de koelkast te zetten.*
Afhankelijk van de kamertemperatuur verwissel je de kolfsets elke 4 tot 6 uur. De verzamelde afgekolfde melk zet je daarna in de koelkast.
Bewaar afgekolfde melk altijd achterin en onderin de koelkast.
Techniek 2: één uur power pumping per dag
Deze techniek wordt vaak power pumping genoemd. Je kolft binnen één uur meerdere keren, met korte pauzes ertussen. Daarmee geef je de borst extra stimulatie en verwijder je vaker melk dan tijdens één gewone kolfsessie.
Deze methode kan handig zijn als extra prikkel naast je normale voedingen of kolfsessies. Zie het niet als vervanging van regelmatig voeden of kolven verspreid over de dag. Bij een lage melkproductie blijft het nodig dat de borst meerdere keren per 24 uur goed wordt geleegd.
Zo werkt techniek 2
- Kolf 10 tot 20 minuten.
- Rust 10 minuten.
- Kolf 10 minuten.
- Rust 10 minuten.
- Kolf nog een keer 10 minuten.
De hele power pump-sessie duurt ongeveer 1 uur per dag.
Op andere momenten van de dag voed of kolf je zoals je normaal ook doet.
Je hoeft niet na elke korte sessie een schone kolfset te gebruiken. Je hoeft de flessen ook niet steeds tussendoor te wassen en de melk niet na elke sessie direct in de koelkast te zetten.*
Afhankelijk van de kamertemperatuur verwissel je de kolfsets elke 4 tot 6 uur. De verzamelde afgekolfde melk zet je daarna in de koelkast.
Bewaar afgekolfde melk altijd achterin en onderin de koelkast.
Techniek 3: korte sessies binnen 3 uur
Bij deze techniek kolf je in een tijdsblok van 3 uur meerdere keren kort. Je probeert steeds een toeschietreflex op te wekken en stopt zodra de melkstroom afneemt.
Zo werkt techniek 3
Kolf binnen 3 uur elke 20 tot 30 minuten een paar minuten.
Wek een toeschietreflex op.
Stop met kolven zodra de melkstroom afneemt.
Herhaal deze clusterkolfsessie elke dag, totdat de melkproductie toeneemt.
Je hoeft niet na elke korte sessie een schone kolfset te gebruiken. Je hoeft de flessen ook niet steeds tussendoor te wassen en de melk niet na elke sessie direct in de koelkast te zetten.*
Afhankelijk van de kamertemperatuur verwissel je de kolfsets elke 4 tot 6 uur. De verzamelde afgekolfde melk zet je daarna in de koelkast.
Bewaar afgekolfde melk altijd achterin en onderin de koelkast.
Te weinig moedermelk wanneer je kolft?
Als je weinig melk kolft, is het goed om eerst naar de basis te kijken. Meer kolven helpt vooral als de borst ook goed geleegd wordt.
Controleer eerst de basis
Passen jouw borstschilden goed, zodat je effectief kunt kolven?
Voelen je borsten na een kolfsessie nog vol aan?
Maakt de kolf voldoende vacuüm?
Wordt je tepel goed gestimuleerd?
Komt de melkstroom goed op gang?
Je kunt je melkproductie beter ondersteunen door na het elektrisch kolven nog kort met de hand na te kolven. Zo verwijder je vaak net wat meer melk uit de borst.
Melkproductie verhogen: wat is de basis?
Melkproductie werkt voor een groot deel via vraag en aanbod. Hoe vaker en effectiever melk uit de borst wordt verwijderd, hoe duidelijker het signaal aan je lichaam is dat er nieuwe melk nodig is.
Bij een baby die rechtstreeks en effectief aan de borst drinkt, helpt de baby vaak zelf mee om de melkproductie te sturen. Bij moeders die fulltime kolven, wordt datzelfde principe gestuurd door voldoende frequente en effectieve kolfsessies.
Clusterkolven of power pumping kan een extra prikkel geven en bootst na dat er tijdelijk vaker vraag is naar melk. Het is alleen geen wondermiddel. Het werkt vooral als de basis al klopt.
Als melk niet goed uit de borst wordt verwijderd, levert extra kolven vaak weinig op. Kijk daarom eerst naar de oorzaak. Denk aan de frequentie van voeden of kolven, de effectiviteit van de melkverwijdering, de maat en vorm van het borstschild, het vacuüm en de werking van de kolf.
Prolactine, domperidon en melkproductie
Prolactine is het hormoon dat de melkaanmaak stimuleert. Tijdens voeden of kolven stijgt de prolactinespiegel. Een piek in prolactine helpt het lichaam om melk aan te maken voor een volgende voeding. Toch betekent een hogere prolactinespiegel niet automatisch dat je meer melk kolft. Zeker bij een melkproductie die al langer op gang is, wordt de hoeveelheid melk niet alleen bepaald door prolactine. De borst moet ook vaak genoeg en goed genoeg geleegd worden.
Domperidon kan de prolactinespiegel verhogen. Daardoor kan het bij sommige moeders de melkproductie ondersteunen. Dat werkt vooral wanneer de melkverwijdering goed op orde is. Als de baby niet effectief drinkt, het borstschild niet goed past of de kolf niet goed werkt, zal domperidon meestal niet genoeg oplossen.
Domperidon is via de huisarts verkrijgbaar op recept. Lees meer informatie over Domperidon op Kenniscentrum Borstvoeding.
Middelen die de melkproductie kunnen ondersteunen
Soms heb je een steuntje in de rug nodig. Er bestaan middelen die de melkproductie kunnen ondersteunen, zoals domperidon of borstvoedingskruiden.
Bij verse kruiden is het lastig om de werkzame stoffen en de sterkte goed te bepalen.
Borstvoedingsthee kan prettig zijn om te drinken. Houd er wel rekening mee dat je vaak veel thee moet drinken om voldoende werkzame stoffen binnen te krijgen. Capsules met kruiden zijn meestal makkelijker precies te doseren.
Let op: middelen die de melkproductie verhogen werken niet goed als de borst niet goed geleegd wordt. Een goed drinkende baby of een goed werkende kolf blijft de basis.
Raadpleeg bij twijfel je lactatiekundige IBCLC.
Menstruatie en ovulatie
Sommige moeders merken dat hun melkproductie daalt vanaf de ovulatie, dus rond het midden van de cyclus, tot de eerste of tweede dag van de menstruatie.
In deze periode kan het calciumgehalte in het bloed geleidelijk afnemen. Bij sommige vrouwen lijkt deze daling samen te hangen met een lagere melkproductie. Calcium- en magnesiumsupplementen kunnen dan helpen om een daling van de melkproductie te beperken.
Calcium en magnesium
De aanbevolen dosering ligt meestal tussen 500 mg calcium met 250 mg magnesium en 1500 mg calcium met 750 mg magnesium. De hogere dosering werkt vaak beter.
Gebruik bij voorkeur een combinatie van calcium en magnesium, of calcium, magnesium en zink. Calcium wordt beter opgenomen in combinatie met magnesium en zink.
De hoeveelheid supplementen die je nodig hebt, hangt ook af van je voeding. Wie veel dierlijke eiwitten eet, heeft vaak meer calcium en magnesium nodig. Ben je vegetariër of veganist, dan kan een lagere dosering al voldoende zijn. Neem je meer dan 500 mg calcium per dag? Verdeel de dosis dan over de dag. Calcium wordt het beste opgenomen in porties van ongeveer 500 mg per keer.
Start met het supplement rond de ovulatie en ga door tot en met de eerste dagen van de menstruatie.
Is je cyclus onregelmatig? Dan kun je 14 dagen na de eerste dag van je laatste menstruatie beginnen met calcium en magnesium. Je kunt er ook voor kiezen om het supplement dagelijks te gebruiken.
Meer informatie: kellymom.com/bf/can-i-breastfeed/herbs/natural-treatments/
Zwanger?
Veel vrouwen merken in de eerste weken van een zwangerschap dat hun melkproductie afneemt. Baby’s merken vaak ook verschil. Niet alleen de hoeveelheid melk verandert, maar soms ook de smaak en de kracht van de melkstroom.
Kun je de melkproductie tijdens een zwangerschap verhogen?
Tijdens een zwangerschap bereidt je lichaam zich voor op een nieuwe baby. Door zwangerschapshormonen is het vaak lastig om de melkproductie te verhogen.
Vaker voeden kan soms helpen. Toch lukt dit niet voor iedere moeder. Tepels kunnen tijdens de zwangerschap pijnlijk of gevoelig zijn, waardoor vaker voeden juist moeilijk wordt.
Uit de zuivelindustrie weten we dat een droge periode aan het einde van de zwangerschap kan helpen om de melkproductie na de geboorte te maximaliseren. Koeien die in de late zwangerschap nog een hoge melkproductie hebben, maken na de geboorte van het nieuwe kalf vaak minder melk aan.
Dat roept de vraag op of het stimuleren en verhogen van de melkproductie tijdens een zwangerschap invloed kan hebben op de melkproductie voor de komende baby.
Deze vraag is niet uitgebreid onderzocht. Dr. Peter Hartmann wijst er wel op dat bezorgde zwangere moeders in het derde trimester hun huidige kind aan één borst kunnen voeden. De andere borst kan dan zuiver colostrum gaan produceren.
Dat kan een tussenoplossing zijn: het oudere kind blijft aan de borst drinken, terwijl je tegelijk de melkproductie na de bevalling probeert te beschermen.
Bron: Making More Milk, personal communication Hartmann and Marasco, Dec. 19, 2004.
Contact met Moedermelk Netwerk
Kom je er niet helemaal uit? We denken graag met je mee.
Heb je een vraag over borstvoeding, kolven, donormelk, een borstkolf of losse kolfonderdelen? Neem gerust contact met ons op. We luisteren naar je situatie, denken praktisch met je mee en helpen je op weg naar de juiste informatie, afspraak of oplossing.
Je kunt bij ons terecht voor vragen over:
Borstvoedingsconsult
Loop je vast met borstvoeding, aanleggen, pijnklachten, onrust aan de borst of twijfel over de melkproductie? Dan kijken we graag met je mee. Soms is een korte vraag voldoende. In andere situaties kan een borstvoedingsconsult meer duidelijkheid geven.
Kolfconsult
Kolven hoort comfortabel en effectief te zijn. Toch lukt dat niet altijd vanzelf. Een borstschild kan niet goed passen, de kolf kan niet goed aansluiten of de melkstroom komt lastig op gang. Tijdens een kolfconsult kijken we naar jouw situatie, de pasvorm en welke kolf of onderdelen beter kunnen passen.
Vragen over borstkolven en onderdelen
Heb je een vraag over een borstkolf, borstschild, ventiel, membraan, slang, cup of ander onderdeel? Stuur ons gerust een bericht. We helpen je graag beoordelen welk onderdeel je nodig hebt, of een probleem mogelijk door slijtage, pasvorm of gebruik komt.
Donormelk
Wil je moedermelk doneren of ben je op zoek naar informatie over donormelk? Ook dan kun je contact met ons opnemen. We wijzen je de juiste route en geven aan welke informatie of stappen nodig zijn.
Stuur ons je vraag
Omschrijf kort waar je tegenaan loopt. Vermeld bij vragen over een borstkolf of onderdeel liefst ook het merk, het model en eventueel een foto of filmpje. Dan kunnen we beter met je meekijken.